تاریخ: 24 اسفند 1394
ششمین نشست تخصصی فلسفه و کودک
ششمین نشست تخصصی فلسفه و کودک با سخنرانی دکتر زینب برخورداری ۱۶/۶/۹۴ بررسی کارآیی و اثربخشی داستانهای بومی در برنامه فلسفه و کودک

بسمه تعالی

 

بحث کارآیی و اثربخشی داستانهای بومی در فلسفه و کودک موضوعی است که با تغییر نام فلسفه برای کودکان به فلسفه و کودک مورد بحث و توجه بیشتری قرار گرفت. ابتدا بایستی منظور از اثربخشی داستان را روشن کنیم. وقتی سخن از کارآیی و اثربخشی داستان در فلسفه و کودک می شود یعنی می‌خواهیم از طریق داستان‌خوانی برای کودک به چه چیزی برسیم و چه تأثیراتی را داشته باشیم؟ مؤلفه‌های اثربخشی داستان به معنی اصابت به هدف است که در این راستا با ادعای تغییر عنوان «فلسفه برای کودک» به «فلسفه و کودک» اهداف جدیدی طراحی می شود. در صورتی داستانی اثربخش خواهد بود که به اهداف مورد نظر برنامه مدوّن شده برسد. بحث بومی‌سازی در برنامه فلسفه و کودک از اهداف مهم اثربخشی داستان به شمار میرود.

شناخت داستانهای مناسبِ فکری برای کودکان امری ضروری است، در اینجا بایستی توجه داشت که هر نوع داستانی نمی تواند فکری و اثربخش بوده بلکه باید دارای ملاک‌ها و ویژگیهایی باشد. از لابلای کتاب داستانهای چاپ شده نمی‌توان هر نوع داستانی را فکری دانست و آنرا برای کودکان بازگو کرد، لازمه اثربخشی داستان شناخت مؤلفه های آن است.

ملاکهای اثربخشی داستانهای فکری برای کودکان به شرح ذیل است:

1.  داستان مهارت بحث کردن را در کودکان ایجاد کند.

2.  به رشد شناختی کودک کمک کند.

3.  کودکان از نظر عاطفی رشد کنند.

4.  آنها را به احساسات یکدیگر حساس کند.

5.  کودکان بتوانند نظر یکدیگر را کامل کنند.

مهارت بحث کردن به واسطه داستان، کودکان را به سؤال کردن، شفاف‌سازی و بیان مجدد، هدایت می‌کند و سبب انسجام مباحث، ارائه و درخواست دلایل، تعیین و استفاده از ملاک و معیار و رسیدن به ادراک و خود تصحیحی در کودک می‌شود.

به غیر از بیان ویژگی اثربخشی، مؤلفه‌های کارآمدی داستان بسیار حائز اهمیت است. به کارگیری روشهای شایسته در فعالیت‌ها و استفاده از ابزارهای لازم و سبک مناسب، به مؤلفه‌های کارآمدی داستان کمک می‌کند.

داستانی را می‌توان کارآمد دانست که:

1.  برانگیزاننده تفکر کودک باشد (متناسب با علایق کودکان در هر سن)

2.  حاوی مفاهیم فلسفی نزدیک به تجربه کودکان باشد.

3.  حاوی یکی از مباحث منطقی باشد.

4.  فرایند یک جستجوی فلسفی را بازسازی کند.

5.  حاوی شخصیت‌های مشابه کودکان باشد.

6.  مفاهیم فلسفی و شیوه‌های آن را با تجربه روزانه کودکان پیوند زند.

لازم به ذکر است که کارآمدی با اثربخشی دو مقوله متفاوتند. مؤلفه‌هایی که کارآمدند و بر اثربخشی مؤثرند عبارتند از:

1.  دارای مفهومی فلسفی یا منطقی بوده که به رشد شناختی کمک کند.

2.  حاوی فرایند جستجو برای رسیدن به مهارت گفتگو باشد.

3.  دارای مفاهیمی برانگیزاننده، نزدیک به تجربه کودکان، پیوند‌دهنده مفاهیم و شیوه‌های فلسفی با تجربه روزانه کودک بوده که به رشد عاطفی، اجتماعی و تکمیل نظرات کودک کمک کند. در نظام تربیتی ما، داستانهایی کارآمد و اثربخش است که برگرفته از فرهنگ ایرانی ـ اسلامی باشد. داستانهای مثنوی، گلستان سعدی، کلیله و دمنه از جمله داستانهای پرمحتوا و برگرفته از فرهنگ اصیل ایرانی ـ اسلامی هستند که می‌توان در کلاس فلسفه و کودک از آنها استفاده کرد.

 


نام
رایانامه
* متن نظر