تاریخ: 24 اسفند 1394
اولین نشست تخصصی فلسفه و کودک
اولین نشست تخصصی فلسفه و کودک با سخنرانی خانم دکتر طوبی کرمانی ـ ۱۱/۳/۹۳ داستانهای فکری ایرانی ـ اسلامی برای کودکان

بسمه تعالی


بحث ارزشمند خوب شنیدن، آن چیزی است که در دنیا نسبت بدان بی‌توجهی شده است. ولیکن در دین مبین اسلام از سالیان گذشته بر این قضیه تأکید شده و امروزه حدود چهل سال است که در دنیا توسط صاحبنظران حوزه کودک مطرح میباشد.

امروزه در دنیا بحث ارزشمندی آغاز شده است، تحت عنوان عنصر خوب شنیدن، البته اکثر افراد به این عنصر توجه کافی نداشته و حتی برخی از معلمین یاد گرفته‌اند که همواره سخن بگویند و تحمل شنیدن را کمتر در خود پرورش داده‌اند. شنیدن گونه ای از رفتار و تصورات ماست، سپس فعلِ برخاسته از آن تصور شکل می گیرد.

برای عنصر خوب شنیدن بایستی تصور خود را از «کودک» و «فلسفه» روشن سازیم.

در این رابطه برای کودکان سه مقطع سنی مطرح شده است.

1. شش سال تمام، دوران پادشاهی کودک که او فقط سؤال می پرسد.

2. سیزده سال تمام، دورانی که بایستی هنر گوش دادن را به نوعی غیر مستقیم به او بیاموزیم.

3. مقطع سوم، مرحله ای که کودک می تواند مشاور باشد.

با توجه به گروههای سنی ذکر شده سوالاتی مطرح می‌شود از جمله اینکه: «چرا کودکان هر چه کوچکترند سؤالهایشان بیشتر است؟! آیا چون کمتر می دانند بیشتر سؤال میپرسند!؟ چرا بعدها سؤال کردنشان کمتر می شود؟! آیا چون بیشتر می‌دانند!؟ آیا پاسخ‌های ما آنها را راضی نمی کند و همین باعث می شود کودک به یک سکوت درونی رجوع کند؟! آنچه که از نظر تربیتی در کودکان مؤثر است اینکه در واقع «کودک، نقاشی ماست».

در اینجا لازم به ذکر است که، «داستانهای فکری ایرانی ـ اسلامی» را از طریق کتاب داستان، همراه با راهنما می‌توان به کودکان آموخت. البته در مسیر تفکر برخی افراد زودتر به فعلیت میرسند؛ که این شکوفایی فکری، روندی فلسفی دارد که این حرکتها بایستی در «فلسفه و کودک» در نظر گرفته شود. البته ممکن است افراد به یکدیگر فلسفه بیاموزند و محفوظات را اضافه کنند که این در زمره خردورزی و اندیشیدن نیست. برای به جریان انداختن خردورزی در کودک و انجام هر کاری باید اول فکر کرد، سپس در مورد آن سخن به میان آورد. فلسفه در همة شاخه‌ها و زیرشاخه‌هایش نوعی بازگشت به یک آموزش خاص دارد که برای این آموزش کمک پدر، مادر و مربی را می طلبد. در کنار این افراد کتاب داستان می تواند خوب سؤال کردن را به کودک آموزش دهد، «حسن السؤال، نصف العلم» یعنی «سؤال خوب نصف علم است».

بدین روش تربیتی، اندیشیدن پرورش می یابد. بایستی ذکر شود که تفکر از حقوق کودک محسوب می‌‌شود و آموزش آن هرگز یکسویه نیست. طرح سؤالاتی که در غرب توسط کودکان مطرح می شود سطحی تر از دنیای غیر غربی است. اما آنچه همه جا صادق است اینکه پرسیدن حق کودک بوده اما این حق حریم و محدوده دارد و مطلق نیست و اگر دریافتن پاسخ آن حریم رعایت نشود بگونه ای می تواند به دیگران صدمه بزند. انسانها فیلسوف بدنیا می‌آیند، با سؤالات اساسی درگیرند و قابلیت بحث و گفتگوی جمعی را دارند. البته برخی اوقات درک سؤالات کلی سنگین است و پاسخگویی به آن سخت میباشد.

انواع تفکر در طی مسیر اندیشه‌ورزی به شرح ذیل است: تفکر انتقادی: یعنی تأمل و تعمق روی موضوع و اینکه بتوان چرایی آن را به چالش کشید و بررسی کرد.

تفکر خلاق: یعنی اینکه بتوان داشته های فکر را نظم بخشیده، سپس این جسارت را داشته تا حرف تازه‌ای مطرح شود.

تفکر مراقبه‌ای: یعنی ضمن اینکه قدرت درک بالا می رود، ارزشهای آن را پیدا کند که البته درک ارزشها مهم است.

بنابرین آنچه در کیفیت داستان برای تفکرورزی کودکان مهم است اینکه:

ـ ذهن کودک را به خود مشغول کند.

ـ برای کودک ایجاد انگیزه کرده تا داستان را دنبال کند.

ـ تعجب‌آور باشد.

ـ با تجربه های زندگی کودک همخوانی داشته باشد.

در نتیجه می توان

ویژگیهای ذکر شده را در فرهنگ ایرانی ـ اسلامی به راحتی پیدا کنیم، آنچه از داستانهای برگزیده برای کودکان بدست می‌آید بایستی دارای مباحث منطقی بوده، بطوری که کودک بداند چگونه حرکتهای فکریش را قدم به قدم استوار کند تا زمینه جستجویی برای قدمهای بعدی گردد.



نام
رایانامه
* متن نظر