کودکان ذاتاً موجوداتی متفکر، خلاق و کاوشگر هستند که باید استعدادهای بالقوه آنها بخوبی پرورش داده شود. برای رسیدن به این هدف، راههای بسیاری پیش روی ماست که هرکدام به نحوی ما را در دستیابی به آن یاری میکند. یکی از این راهها، ارتقاء سطح تفکر خصوصاً تفکر نقاد و خلاق در کودکان است.
اگر فلسفه را به معنای فلسفیدن و تفکر کردن در نظر بگیریم، مفهوم صحیح فلسفه و کودک را در مییابیم. با این تعریف، «فلسفه و کودک» بمعنای آموزش «آراء فلسفی» و یا «تاریخ فلسفه» به کودکان نیست، بلکه به معنای پرورش قدرت تفکر و بالا بردن توانایی بحث کردن در ایشان است. بدیهی است که با اجرای برنامة فلسفه و کودک، غیر از تقویت تواناییهای یاد شده، نتایج جانبی دیگری نیز بدست خواهد آمد که از مهمترین آنها میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
ـ رشد اعتماد به نفس و خودباوری در کودکان؛
ـ ایجاد روحیه تعاون و همکاری در ایشان؛
ـ ایجاد علاقهمندی به ارتباط کلامی و غیرکلامی با گروه همسالان؛
ـ ارتقاء سطح درسی؛
و ...
دستاندرکاران طرح فلسفه و کودک عقیده دارند که انتقال مطالب و معلومات و
حفظ آنها در ذهن دانشآموزان کافی نیست بلکه آنها باید یاد بگیرند به خوبی گوش دهند، فکر کنند، مباحث را پژوهش و تحلیل نمایند و به راحتی استدلال کرده و در قضاوتهایشان به ملاکها و معیارهای درست توجه کنند. همة اینها باعث میشود تا کودکان در مسائل مختلف، منصف بوده و از خود تعصب بیمورد نشان ندهند.
در این فرایند که نوعی کاوش جمعی است، کودکان یاد میگیرند که به افکار دیگران احترام گذاشته و آنها را خوب سنجیده و مورد نقد و بررسی قرار دهند و سپس بدون تقلید از دیگران، بهترینها را انتخاب کنند. چنانچه قرآن کریم نیز در سوره زمر میفرماید: «بشارت باد به بندگانی که سخنان را میشنوند و از بهترین آنها پیروی میکنند.»
بنابراین اگر کودکان را با این روش پرورش دهیم، مطمئناً آینده درخشانی در انتظار آنها خواهد بود و مشکلات جوانان و جامعه تا حد زیادی رفع خواهد شد. چرا که کلید حل مشکلات، در تفکر صحیح و منطقی است.
از آنجا که انجام موفق هر برنامهای نیازمند بهرهگیری از تمهیدات لازم است، برای اجرای برنامه «فلسفه و کودک» نیز ابزار مختلفی لازم است که مربی با مهارت خاص خود، از آنها بعنوان زمینهای برای برانگیختن تفکر کودکان استفاده میکند و به این ترتیب در شروع و ادامه بحث فلسفی، سعی میکند از آنها جهت رسیدن به این هدف استفاده کند و جذابترین و قابلدسترسترین ابزار برای این کار داستانهای فکری هستند، چرا که داستان فکری بهراحتی میتواند کودک را جذب، و قدرت تخیل را در او بارور سازد. داستان فکری مناسب، هیجانات کودکان را برانگیخته و سؤالاتی در ذهن پویای آنان ایجاد می کند که زمینه را برای پرسش و بحث فراهم میکند. چنین داستانهایی میتواند با ایجاد حس همدلی، مؤثرترین روش برای هدایت کودکان به سمت هدف طرح «فلسفه و کودک» باشد.
لازم به ذکر است که نقش مربی در این پژوهش جمعی، بسیار حساس و مهم بوده و بدست آمدن این مهارت با آموزشهای خاص امکانپذیر میگردد.
دومین شماره ویژه نامه فلسفه و کودک با عنوان کودک, تفکر و خلاقیت , توسط بنیاد حکمت اسلامی صدرا و با هدف آشنا سازی علاقمندان با طرح فلسفه و کودک و مسائل جانبی آن منتشر گردید.
سیزدهمین همایش بزرگداشت حکیم صدرالمتالهین ملاصدرا در روز 31 اردیبهشت ماه 88 در مجموعه فرهنگی وزارت کار و امور اجتماعی برگزار شد. در این همایش یکروزه , مقالاتی پیرامون موضوع "تربیت فلسفی و فلسفه تربیت " ارائه گردید.
بنیاد حکمت اسلامی صدرا بمنظور بزرگداشت مقام حکمت و حکیم صدر المتألهین شیرازی و بمناسبت روز ملی ملاصدرا ، در تاریخ اول خرداد ماه 1388 ، همایشی را با موضوع « تربیت فلسفی و فلسفه تربیت » برگزار می نماید .با توجه به اینکه موضوع فلسفه و کودک یکی از محورهای اصلی همایش می باشد ، از اساتید ، محققان و علاقمندان دعوت می شود که با ارائه مقاله پیرامون موضوعات مطرح شده ، در همایش شرکت فرمایند .
هر طرحی در ابتدای شکلگیری و اجرا با موانع و مشکلاتی مواجه است که طرح آموزش فلسفه و کودک هم از این امر مستثنی نیست. از آنجا که این طرح با موجودی زنده، پویا، در حال رشد و تکامل و در عین حال آسیبپذیر سر و کار دارد، هر چیزی که حیات طبیعی و رشد آن را بر هم زند و به او صدمه وارد کند، آسیب محسوب میشود، و باید مورد بررسی قرار گیرد تا از پیامدهای احتمالی ناشی از آن جلوگیری شود.بنابراین میبایست برنامه فلسفه و کودک را که در ارتباط با این موجود ذی حیات و ذی شعور قرار دارد، از نقطه نظر آسیبهایی که ممکن است به پیکره کودک و جامعه وارد سازد،مورد کاوش قرار داد .
